Waar in een woning zit asbest het vaakst?
Het dak van een bijgebouw staat bovenaan. Golfplaten op een garage, een stal, een tuinberging of een afdak voor de fietsen blijven de meest voorkomende vondst. Daarnaast duiken leien op een hellend dak op, vezelcementen bekleding tegen een achtergevel en onderdakplaten tegen het dakbeschot.
Binnen zit het materiaal doorgaans lager in huis. Vierkante vloertegels van dertig bij dertig in een kelder, een garage of een wasplaats, met daaronder een donkere en taaie lijmlaag. Isolatie rond oude verwarmingsbuizen. Een plaat achter een ketel of in een meterkast. Een doorvoer in het schouwkanaal.
Buiten de woning zelf duiken kleinere toepassingen op die mensen zelden verwachten. Een regenwaterafvoer, een dakgoot, een vensterbank, een bloembak, een schutting tussen twee tuinen, nokvorsten op de kam van een dak. Stuk voor stuk hard, grijs en ogenschijnlijk onschuldig materiaal dat al decennia buiten staat zonder dat iemand er nog naar kijkt.
Hoe herkent u asbestcement aan het uiterlijk?
Een paar kenmerken helpen om een vermoeden op te bouwen. Asbestcement is hard en bros tegelijk. Aan een gebroken rand ziet u een vezelige structuur in plaats van een gladde breuk. De kleur is meestal grijs, soms met een groene of zwarte aanslag van mos en jaren regen.
Bij golfplaten let ik op het profiel en op de nokvorsten. Veel oude platen dragen aan de onderzijde een stempel of een reliëfcode van de fabrikant. Zo'n code zegt niet vanzelf of er asbest in zit, maar hij geeft wel een aanknopingspunt over ouderdom en herkomst.
Bij vloerbekleding is de maatvoering verraderlijk nuttig. Een strak raster van kleine vierkante tegels in een kelder of garage, met een zwarte lijm eronder, is een klassieke combinatie. Ook vinyl op rol kan een dragerlaag hebben die om onderzoek vraagt.
Geen van die kenmerken is een bewijs. Het zijn signalen die bepalen waar een staal genomen wordt.
Waarom kunt u asbest niet met zekerheid op het zicht herkennen?
Omdat vezelcement zonder asbest er nagenoeg identiek uitziet. Ook na 2001 is men blijven werken met vezelcement, maar dan met andere vezels. Dezelfde golfplaat, dezelfde grijstint, hetzelfde gewicht in de hand. Wie enkel op het uiterlijk afgaat, zit er geregeld naast, en dat gebeurt in twee richtingen.
Eigenaars breken soms een dak af dat wel degelijk asbesthoudend blijkt te zijn. Anderen laten jarenlang een plaat ongemoeid die achteraf niets bevat en dus nooit een probleem was. Beide vergissingen kosten geld of gemoedsrust.
Alleen onderzoek door een labo geeft uitsluitsel, want de vezels zijn microscopisch klein. Een door OVAM gecertificeerd asbestdeskundige inventarisatie neemt daarom kleine stalen op de plekken waar twijfel bestaat en laat die analyseren. Wat eruit komt, wordt per materiaal vastgelegd, samen met de staat waarin het verkeert en de plaats waar het zit. Pas dan hebt u iets waarop u kunt bouwen bij een verkoop of een verbouwing.
Welke plekken worden het vaakst over het hoofd gezien?
De plekken die niet meteen in het oog springen. Een tweede vloerlaag over een oudere vloer, waardoor het onderste raster onzichtbaar is geworden. Een ingebouwde kast tegen een technische wand. De ruimte onder een trap. Een kruipruimte. Een bijgebouw achteraan het perceel dat al jaren dienstdoet als opslag en waarvan de sleutel zoek is.
Daar zit meteen de reden waarom een volgestapelde zolder of een afgesloten berging het resultaat verzwakt. Het onderzoek bij een overdracht is niet-destructief. Er wordt niets opengebroken en er worden geen wanden uitgekapt. Wat onbereikbaar blijft, kan ook niet beoordeeld worden.
Zorg er daarom voor dat elke ruimte open staat, ook de garage en de tuinberging. Maak een halve meter werkruimte vrij rond de ketel, de meterkast en de leidingen in de kelder. Dat kost u een halve avond en levert een vollediger beeld op van wat er werkelijk in het gebouw aanwezig is.
Wanneer wordt asbest in huis een risico?
Zolang het materiaal heel is en met rust gelaten wordt, komen er nauwelijks vezels vrij. Het risico ontstaat bij bewerking en bij verwering.
Bewerking is alles wat het materiaal openbreekt. Boren, zagen, schuren, breken, een dak schoonspuiten met een hogedrukreiniger, een oude vloer opbreken met een breekhamer. Dat laatste gebeurt vaker dan u zou vermoeden, bijvoorbeeld wanneer een keuken eruit gaat en de tegels mee moeten.
Verwering verloopt trager en valt minder op. Een golfplaat die decennialang weer en wind heeft gezien, wordt zacht aan het oppervlak. Mosaanslag, putjes en afbrokkelende randen zijn daar een teken van, zeker aan de zijde die het meeste regen vangt.
Dat verschil in gedrag verklaart waarom materiaal in goede staat anders benaderd wordt dan asbest met een verhoogd risico. Waar Vlaanderen daarmee naartoe wil, staat beschreven in het artikel over [Vlaanderen asbestveilig tegen 2040](/kennisbank/vlaanderen-asbestveilig-2040-wat-betekent-dat).
Wat doet u beter niet zelf bij een vermoeden?
De belangrijkste regel is ook de eenvoudigste. Raak het niet aan. Niet boren, niet schuren, niet reinigen met hoge druk, niet vegen met een harde borstel, niet zomaar bij het gewone bouwpuin gooien.
Is er al schade zichtbaar, laat het materiaal dan liggen zoals het ligt en beperk de doorgang in die ruimte. Gaat het om plaatmateriaal dat losgekomen is, dek het dan af tot u weet waarmee u te maken hebt. Wat u zelf mag afvoeren en onder welke voorwaarden, verschilt per gemeente en per soort materiaal. Vraag de regeling van uw recyclagepark op voordat u iets in een aanhangwagen laadt.
Staat er een verbouwing op de planning, kijk dan eerst na wat er aanwezig is voordat een aannemer begint te breken. Dat is niet alleen veiliger, het voorkomt ook een werf die halverwege stilvalt. Daarover gaat het artikel over [asbest bij renovatie](/kennisbank/asbestattest-renovatie).
Hoe laat u het definitief vaststellen?
Met een plaatsbezoek door een door OVAM gecertificeerd asbestdeskundige inventarisatie. Ik loop elke ruimte af, van de kelder tot onder het dak, inclusief garage, berging en stookplaats, en neem waar nodig een klein staal voor analyse door een labo.
Het resultaat wordt geregistreerd in de OVAM-databank en is daarna zichtbaar in de woningpas. Het document blijft tien jaar geldig, tenzij er asbest met een verhoogd risico wordt vastgesteld. Verkoopt of schenkt u een gebouw van vóór 2001, dan moet het beschikbaar zijn op het moment van het compromis.
Na een aanvraag volgt een prijsvoorstel per e-mail, doorgaans binnen één werkdag. Het verslag zelf volgt binnen twee tot vier werkdagen na het bezoek. Ligt de datum van een compromis al vast, dan is een bezoek binnen 24 tot 48 uur mogelijk. De richtprijs start vanaf € 425 voor een appartement en ligt tussen € 500 en € 650 voor een woning.
Ik doe de plaatsbezoeken zelf in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant. Wat er bij een verkoop verder bij komt kijken, leest u op de pagina over het [asbestattest bij verkoop](/asbestattest-verkoop). De werkwijze per gemeente vindt u terug bij [regio Antwerpen](/regio/antwerpen). Twijfelt u of uw gebouw eronder valt, begin dan bij de [woningcheck](/quiz).
Veelgestelde vragen
- Kunt u asbest herkennen aan de kleur van een golfplaat?
- Neen. Grijs is typisch voor asbestcement, maar vezelcement zonder asbest heeft dezelfde kleur en hetzelfde profiel. Ook mosaanslag en verwering zeggen enkel iets over de ouderdom en de staat, niet over de samenstelling. De kleur helpt hoogstens om te beslissen waar een staal genomen wordt. Uitsluitsel komt van een analyse door een labo.
- In welke ruimtes zit asbest het vaakst in een woning?
- Het bijgebouw staat bovenaan met golfplaten op een garage, een stal, een tuinberging of een afdak. Binnen leveren de kelder, de garage en de stookplaats de meeste vondsten op, door vloertegels met een donkere lijmlaag, isolatie rond oude buizen en een plaat achter een ketel. Buiten duiken ook goten, vensterbanken en schuttingen op.
- Is asbest in goede staat gevaarlijk om in huis te hebben?
- Zolang het materiaal heel blijft en niemand eraan werkt, komen er nauwelijks vezels vrij. Het risico ontstaat bij boren, zagen, schuren, breken of reinigen met hoge druk, en bij materiaal dat verweerd en bros is geworden. De aanbeveling luidt dan doorgaans beheren en met rust laten, en pas ingrijpen wanneer de staat achteruitgaat of er werken gepland zijn.
- Wat doet u als u vermoedt dat er asbest zit?
- Laat het materiaal onaangeroerd en ga er niet in boren, zagen of schuren. Beperk de doorgang wanneer er al schade zichtbaar is en dek los plaatmateriaal af. Vraag daarna de regeling van uw recyclagepark op voordat u iets afvoert, want die verschilt per gemeente. Laat het vervolgens vaststellen door een gecertificeerd deskundige, zodat u weet waar u aan toe bent.

Geschreven door
Stef Peeters
Gecertificeerd asbestdeskundige, erkend door OVAM. Doet zelf de plaatsbezoeken in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant.
Wilt u weten welke documenten u nodig hebt?
Doe de gratis woningcheck, resultaat in 1 minuut.
Start de check↗