Wanneer legt de wetgeving u bij werken iets op?
De regel die iedereen kent, draait rond eigendomsoverdracht. Sinds 23 november 2022 hebt u bij een verkoop of een schenking van een gebouw dat geheel of gedeeltelijk dateert van vóór 2001 een asbestattest nodig, klaar op het ogenblik dat het compromis getekend wordt. Blijft u zelf wonen en verbouwt u enkel, dan speelt die regel niet.
Voor de werf zelf loopt er een apart spoor. Wie een gebouw gaat bewerken of afbreken, heeft andere informatie nodig dan wie het verkoopt, en die regeling hangt af van de aard en de omvang van de werken. Dat is geen detail om achteraf uit te zoeken. Vraag uw aannemer vóór de planning vastligt welk stuk hij voor uw dossier nodig heeft. Waarin die twee documenten van elkaar verschillen, staat uitgelegd in [asbestattest of asbestinventaris](/kennisbank/verschil-asbestattest-asbestinventaris).
Er is nog een derde termijn die meespeelt bij een verbouwing. Tegen 2032 moeten alle gebouwen van vóór 2001 over een attest beschikken, ook zonder dat er iets verkocht wordt. Een eigenaar die vandaag grondig verbouwt, komt die verplichting hoe dan ook nog tegen.
Waarom laten eigenaars het toch vóór de werken opmaken?
Omdat een verbouwing precies doet wat u bij asbest wilt vermijden: boren, zagen, schuren en uitbreken. Zolang materiaal in goede staat blijft zitten, gebeurt er weinig. Het risico ontstaat op het moment dat iemand eraan begint zonder te weten wat hij voor zich heeft.
Een inventarisatie vooraf geeft u een overzicht per ruimte van wat er is vastgesteld, waar het zit en in welke toestand het verkeert. Dat is informatie waar een aannemer iets mee kan. Hij kan zijn prijs correct opbouwen, de juiste volgorde kiezen en de posten die een gespecialiseerde firma vragen apart zetten. Zonder dat overzicht prijst hij op gevoel en verrekent hij achteraf.
Let wel op de reikwijdte. Het onderzoek dat aan een overdracht voorafgaat, is niet-destructief. Er gaat geen wand open en er wordt geen vloer uitgekapt. Materiaal dat volledig ingesloten zit, kan daardoor buiten beeld blijven. Voor een werf die net wel gaat openleggen, is dat een grens om te kennen. Het document is een vertrekpunt, geen garantie dat er achter elke plaat niets zit.
Wat doet u als er tijdens de werken iets opduikt?
Dat gebeurt vaker dan u denkt, en meestal op het saaiste moment van de werf. Iemand haalt een oude laminaatvloer weg en stoot op een laag donkere tegels. Of er komt achter een ingebouwde kast een grijze plaat tevoorschijn die niemand had zien zitten.
De eerste reflex is de juiste: stoppen. Niet verder breken, niet vegen, niet afzuigen met een gewone stofzuiger. Sluit de ruimte af en overleg met uw aannemer. Zolang het materiaal ongeroerd blijft, is er tijd om uit te zoeken waarover het gaat. Een klein staal geeft binnen enkele dagen zekerheid, en pas daarna beslist u hoe de werken verdergaan.
Dat er iets opduikt dat niet in het document stond, betekent niet dat er slecht gekeken is. Het is de keerzijde van een onderzoek dat de woning intact laat. Vakmensen die willen weten hoe de samenwerking rond zo'n vondst verloopt, vinden de werkwijze op de pagina [voor aannemers](/voor-aannemers).
Welke plekken komen bij een verbouwing het vaakst in beeld?
Verbouwingen raken bijna altijd dezelfde zones, en daar zit nu net vaak het oudere materiaal. Vloeren zijn de klassieker: kleine vinyltegels met een donkere lijmlaag eronder, meestal verstopt onder een latere vloer. Wie een open keuken maakt, komt daar bijna zeker bij uit.
Daarnaast zijn er de technische delen die niemand bekijkt tot ze in de weg liggen. Leidingisolatie in een kelder of kruipruimte, een schouwdoorvoer in vezelcement, plaatmateriaal in een meterkast of achter een radiatorbetimmering. Bij buitenwerken keren golfplaten op een tuinberging of een garage terug, en onderdakplaten bij een dakrenovatie.
Wat die materialen gemeen hebben, is dat ze er onschuldig uitzien. Een vezelcementplaat verschilt met het blote oog nauwelijks van een latere plaat zonder asbest. Daarom wordt er bemonsterd en niet geraden. Welke toepassingen er in een gewone woning terugkeren, staat beschreven in [asbest herkennen in uw woning](/kennisbank/asbest-herkennen-in-uw-woning).
Blijft het attest kloppen nadat u verbouwd hebt?
Een asbestattest is tien jaar geldig, tenzij er asbest met een verhoogd risico wordt vastgesteld. Die termijn blijft gewoon lopen, ook als u intussen verbouwt. De vraag is een andere: klopt de inhoud nog met de woning zoals ze er nu bij staat.
Na een grondige renovatie klopt dat vaak niet meer. Materialen die op het document staan, zijn weggenomen. Ruimtes zijn anders ingedeeld. Er is nieuwe afwerking over oude lagen gekomen. Een kandidaat-koper die het stuk leest, herkent de woning dan niet meer, en dat leidt tot vragen op een moment dat u ze kunt missen.
Houd daarom bij wat er tijdens de werken is weggenomen en door wie. De stukken van de firma die het materiaal afvoerde, zijn later het bewijs dat een post van het document verdwenen is. Verkoopt u binnen de looptijd na een ingrijpende verbouwing, dan is een nieuw plaatsbezoek meestal de rustigste weg. Hoe die termijn precies werkt, leest u in [de geldigheid van het asbestattest](/kennisbank/asbestattest-geldigheid).
Hoe stemt u de werken en de verkoop op elkaar af?
Verbouwt u om daarna te verkopen, dan is de volgorde de hele beslissing. Laat u het onderzoek vóór de werken doen, dan hebt u informatie voor uw aannemer, maar beschrijft het document een woning die straks niet meer bestaat. Laat u het erna doen, dan past het bij wat de koper effectief koopt, maar begint uw aannemer zonder overzicht.
In de meeste dossiers wint het tweede argument, zeker wanneer de werken beperkt blijven tot afwerking. Gaat het om uitbreken en openleggen, dan is het verstandiger om vooraf te laten kijken en na de werken opnieuw te laten vaststellen wat er is overgebleven.
De planning is te overzien. Na een aanvraag volgt binnen één werkdag een prijsvoorstel per e-mail. Na het plaatsbezoek ontvangt u het document binnen twee tot vier werkdagen. Ligt er al een datum vast voor het compromis, dan is een plaatsbezoek binnen 24 tot 48 uur mogelijk. Voor een appartement geldt een richtprijs vanaf € 425, voor een woning ligt de richtprijs tussen € 500 en € 650. Wat er verder in het verkoopdossier hoort, staat op de pagina over het [asbestattest bij verkoop](/asbestattest-verkoop).
Ik doe de plaatsbezoeken zelf in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant. Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen bedien ik niet. Hoe het per gemeente verloopt, leest u bij [regio Antwerpen](/regio/antwerpen). Twijfelt u of uw plannen een document vragen, doe dan eerst de [woningcheck](/quiz).
Veelgestelde vragen
- Moet er een asbestattest zijn voordat de aannemer start?
- Voor de werken zelf legt die verplichting niets op. Ze hangt aan een verkoop of een schenking van een gebouw van vóór 2001. Welke informatie uw aannemer nodig heeft om veilig en correct te kunnen werken, hangt af van de aard en de omvang van de werken. Leg die vraag bij hem voordat de planning vastligt, niet nadat de eerste muur al open ligt.
- Vervalt het asbestattest wanneer u de woning verbouwt?
- De termijn van tien jaar blijft lopen, tenzij er asbest met een verhoogd risico is vastgesteld. Een verbouwing maakt de inhoud wel ouder dan het papier. Zijn er materialen weggenomen of ruimtes anders ingedeeld, dan beschrijft het document een woning die niet meer bestaat. Voor een verkoop kort na ingrijpende werken is een nieuw plaatsbezoek meestal de duidelijkste oplossing.
- Wat doet u als er halverwege de werken asbest tevoorschijn komt?
- Leg het werk in die ruimte stil en raak het materiaal niet verder aan. Niet breken, niet vegen en niet afzuigen met een gewone stofzuiger. Sluit de ruimte af en overleg met uw aannemer over de volgende stap. Zolang het materiaal ongeroerd blijft, hebt u tijd. Een staal geeft binnen enkele dagen uitsluitsel over waarmee u te maken hebt.
- Ziet een niet-destructief onderzoek alles wat bij een renovatie vrijkomt?
- Neen, en dat is de grens van de methode. Bij een onderzoek voor een overdracht blijft de woning intact: er gaat geen wand open en er wordt geen vloer uitgekapt. Materiaal dat volledig ingesloten zit achter een betimmering of onder een latere vloerlaag, kan daardoor onzichtbaar blijven. Voor een werf die net wel openlegt, is dat een belangrijk voorbehoud.

Geschreven door
Stef Peeters
Gecertificeerd asbestdeskundige, erkend door OVAM. Doet zelf de plaatsbezoeken in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant.
Wilt u weten welke documenten u nodig hebt?
Doe de gratis woningcheck, resultaat in 1 minuut.
Start de check↗