Wat wil Vlaanderen bereiken tegen 2040?
De doelstelling is dat er tegen 2040 geen risicovolle asbesthoudende materialen meer aanwezig zijn in de Vlaamse gebouwen. Dat is een doel voor het volledige gebouwenpark en niet voor één woning afzonderlijk.
De weg ernaartoe is opgedeeld in stappen. Elke stap breidt de groep gebouwen uit waarvoor een inventaris moet bestaan. Sinds 23 november 2022 geldt de verplichting bij de verkoop en de schenking van elk gebouw dat geheel of gedeeltelijk gebouwd is vóór 2001. Daarna volgen de gemene delen van appartementsgebouwen, en ten slotte het volledige bestand van vóór 2001.
Die volgorde is geen toeval. Een overdracht is een natuurlijk ogenblik om een gebouw te laten bekijken, want er komt op dat moment toch al een dossier aan te pas. Wat er bij zo'n overdracht verder bij komt kijken, staat op de pagina over het [asbestattest bij verkoop](/asbestattest-verkoop).
Wat betekent asbestveilig precies?
Asbestveilig is niet hetzelfde als asbestvrij. Het gaat om een toestand waarin bekend is waar het materiaal zit en waarin aangepakt is wat een risico vormt.
Dat onderscheid telt voor wie schrikt van het woord. Veel van wat in oudere gebouwen zit, is hechtgebonden: golfplaten op een garagedak, een plaat achter een oude ketel, lijmresten onder een vloerbedekking, een doorvoer in de kelder. Zulk materiaal vormt geen gevaar zolang het ongemoeid blijft en er niet in geboord, geschuurd of gebroken wordt.
Het probleem ontstaat bij verwering en bij bewerking. Een golfplaat die dertig jaar weer en wind gekregen heeft, begint te brokkelen. Een plaat die met een slijpschijf wordt doorgezaagd, geeft vezels vrij. Het beleid richt zich dus op die twee categorieën, en niet op elk spoor asbest in elk gebouw. Hoe u zulk materiaal zelf herkent, staat in het artikel over [asbest herkennen in uw woning](/kennisbank/asbest-herkennen-in-uw-woning).
Welke tussenstappen liggen vandaag al vast?
Drie momenten zijn concreet.
• Sinds 23 november 2022 is een asbestattest verplicht bij de verkoop en bij de schenking van een gebouw dat geheel of gedeeltelijk dateert van vóór 2001. Het document moet beschikbaar zijn op het ogenblik van het compromis.
• De gemene delen van een appartementsgebouw van vóór 2001 moeten in orde zijn tegen 31 december 2026, dus de facto vanaf 2027. Die opdracht rust op de vereniging van mede-eigenaars. Hoe dat loopt, staat bij de [gemene delen tegen 2027](/kennisbank/asbestattest-appartement-vme-2027).
• Tegen 2032 geldt hetzelfde voor alle gebouwen van vóór 2001, ook bij verhuur en ook zonder overdracht. Wat dat voor een eigenaar inhoudt, leest u bij de [verplichting tegen 2032](/kennisbank/asbestattest-verplicht-2032-elke-eigenaar).
Wie louter erft, moet op zich niets. De verplichting komt pas in beeld zodra de erfgenamen verkopen of schenken.
Waarom begint het beleid bij inventariseren?
Omdat niemand iets kan aanpakken wat niet in kaart gebracht is. Een inventaris is de basislaag onder het hele plan.
Daarom wordt elk verslag geregistreerd in de OVAM-databank en is het daarna zichtbaar in de woningpas van het pand. Zo groeit er per gebouw een dossier dat blijft bestaan, ook wanneer de woning van eigenaar verandert. Een koper die jaren later verbouwt, kan terugkijken naar wat er destijds werd vastgesteld.
Een asbestattest legt dus een toestand vast. Het beschrijft welk materiaal waar zit, in welke staat het verkeert en of het bereikbaar is voor de bewoners. Werken uitvoeren is een volledig aparte opdracht, met een eigen firma en een eigen kostprijs. Precies dat onderscheid maakt de stap naar 2040 hanteerbaar. Eerst weten, dan plannen, en pas daarna breken.
Wat betekent 2040 voor u als eigenaar van een ouder gebouw?
Op korte termijn verandert er voor de meeste mensen weinig. U hoeft niets af te breken en niets weg te halen omdat er een jaartal in een beleidsplan staat.
Wat wel vaststaat, is dat het onderzoek vroeg of laat aan de beurt komt. Een gebouw van vóór 2001 valt uiterlijk in 2032 onder de verplichting, ongeacht of er verkocht wordt. Wie tussendoor verkoopt of schenkt, komt er sowieso eerder mee in aanraking.
Het document blijft tien jaar geldig, tenzij er asbest met een verhoogd risico wordt vastgesteld. Een exemplaar dat vandaag wordt opgemaakt, loopt dus door tot ver voorbij de eerstvolgende deadline. Dat maakt vroeg beginnen minder duur dan het lijkt, want u betaalt geen tweede keer voor hetzelfde onderzoek.
Hoe past een verbouwing in de weg naar 2040?
Een renovatie is het ogenblik waarop de theorie praktijk wordt. Zodra er gebroken, gezaagd of gesloopt wordt, komt materiaal dat jarenlang rustig op zijn plaats lag, in beweging.
Daarom loont het om de volgorde om te draaien ten opzichte van wat vaak gebeurt. Laat eerst vaststellen wat er zit, en plan daarna de werken. Een aannemer die het verslag onder ogen krijgt voor hij begint, weet waar hij voorzichtig moet zijn en waar niet.
In de praktijk kom ik vooral bij daken, schouwen, oude stookplaatsen en vloeropbouwen materiaal tegen waar de bewoners niet op gerekend hadden. Een dakwerk dat in het voorjaar gepland stond, schuift dan enkele weken op. Wie dat vooraf weet, verliest die weken niet. Meer daarover staat in het artikel over het [asbestattest bij een renovatie](/kennisbank/asbestattest-renovatie).
Waar begint u vandaag?
Bij twee eenvoudige vragen. Dateert uw gebouw geheel of gedeeltelijk van vóór 2001, en staat er de komende jaren een verkoop, een schenking of een verbouwing op de planning?
Is het antwoord op de eerste vraag ja, dan komt het onderzoek er hoe dan ook. Is het antwoord op de tweede vraag eveneens ja, dan is er weinig reden om te wachten. Na een aanvraag volgt binnen één werkdag een prijsvoorstel per e-mail. Na het plaatsbezoek duurt de uitwerking twee tot vier werkdagen. Ligt er al een datum vast, dan is een bezoek binnen 24 tot 48 uur mogelijk.
Het onderzoek bij een overdracht is niet-destructief. Er wordt niets opengebroken. Ik doe de plaatsbezoeken zelf in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant. Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen bedien ik niet. Twijfelt u over uw eigen situatie, begin dan bij de [woningcheck](/quiz) of bekijk de werkwijze in de [regio Antwerpen](/regio/antwerpen).
Veelgestelde vragen
- Is Vlaanderen tegen 2040 volledig asbestvrij?
- Neen. De doelstelling luidt asbestveilig en niet asbestvrij. Materiaal dat hechtgebonden is en in goede staat verkeert, mag blijven zitten zolang het ongemoeid blijft en er niemand in boort of zaagt. Het beleid richt zich op wat verweerd is of op een plek zit waar het gemakkelijk beschadigd raakt. Dat onderscheid staat beschreven in het verslag na een plaatsbezoek.
- Moet u nu al iets laten weghalen door de doelstelling van 2040?
- Neen, een jaartal in een beleidsplan verplicht u vandaag tot niets aan uw gebouw. Wat wel vastligt, zijn de datums voor de inventarisatie: sinds 23 november 2022 bij verkoop en schenking, tegen eind 2026 voor de gemene delen van appartementsgebouwen, en tegen 2032 voor alle gebouwen van vóór 2001. Vaststellen komt eerst, beslissen over werken komt daarna.
- Welke gebouwen vallen buiten dit afbouwbeleid?
- Gebouwen die volledig zijn opgetrokken vanaf 2001. Asbesthoudende materialen zijn sindsdien uit de bouw verdwenen, waardoor een inventaris er geen doel dient. Let wel op het woord volledig. Een recente woning met een garage, een berging of een oude kern uit de jaren zeventig valt gewoon onder de regel, want het oudste deel bepaalt of het geheel meetelt.
- Hoelang blijft een asbestattest geldig richting die deadlines?
- Tien jaar vanaf de opmaak, tenzij er asbest met een verhoogd risico wordt vastgesteld. Een document dat in 2026 wordt opgemaakt bij een verkoop, loopt dus door tot in 2036 en dekt daarmee ook de verplichting van 2032. Kijk de datum na in de woningpas van het pand voordat u een nieuw onderzoek laat inplannen.

Geschreven door
Stef Peeters
Gecertificeerd asbestdeskundige, erkend door OVAM. Doet zelf de plaatsbezoeken in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant.
Wilt u weten welke documenten u nodig hebt?
Doe de gratis woningcheck, resultaat in 1 minuut.
Start de check↗