Asbestattest

Hoe asbest golfplaten herkennen aan dak en stempel?

Asbest golfplaten herkennen doet u aan drie dingen samen: de ouderdom van de constructie waarop ze liggen, het harde grijze vezelcement met zijn grove golf, en het merkteken aan de onderzijde van de plaat. Alle drie leveren een vermoeden op, geen uitsluitsel, want de vezels zijn te klein om te zien. Een klein staal in het labo geeft het antwoord.

Stef Peeters, gecertificeerd asbestdeskundigeAlle artikels

Waar let u als eerste op bij een golfplaat?

Begin bij de constructie eronder. Draagt de garage, de stal of het afdak een bouwdatum van vóór 2001, dan blijft asbestcement op de lijst staan tot een analyse het wegstreept. Ligt de plaat op iets wat er later bij gekomen is, dan is het vermoeden zwakker, maar niet weg, want oude platen zijn vaak hergebruikt op een nieuw bijgebouwtje achteraan. Kijk daarna naar het materiaal in de hand. Asbestcement voelt koud en zwaar aan en is hard en bros tegelijk. Tikt u er zacht met een nagel tegen, dan hoort u een korte droge klank zonder nagalm. Aan een rand die al eens afgebroken is, ziet u een pluizige, vezelige structuur in plaats van een scherpe breuk. Let ten slotte op de vorm. De klassieke platen hebben een grove, diepe golf, liggen met een flinke overlap op elkaar en zijn vastgezet met haken of schroeven bovenop de golfkam. Op de nok en langs de zijkanten liggen bijpassende hulpstukken van hetzelfde materiaal. Hoe die ouderdom zich verhoudt tot de bouwdatum, staat uitgewerkt in [asbest in golfplaten: tot wanneer](/kennisbank/asbest-golfplaten-tot-wanneer).

Hoe onderscheidt u vezelcement van bitumen, staal en kunststof?

Veel mensen schrikken van een golvend dak dat helemaal geen vezelcement is. Dat onderscheid maakt u meestal wel van onderaf. Bitumenplaten zijn licht en veerkrachtig, voelen warm aan en zijn doorgaans zwart, bruin of roodbruin gekleurd. Ze buigen mee met de hand en de nagels erin hebben een gekleurde kop. Stalen platen hebben een strakke, hoekige rib in plaats van een ronde golf, klinken hol en metalig, en vertonen roestsporen aan de randen of rond de schroeven. Kunststofplaten in polyester of pvc laten licht door en zitten vaak boven een carport of een serre, waar ze na jaren zon vergelen en gaan rafelen. Wat overblijft is de grijze, matte, harde plaat die overal even ondoorzichtig is. Die hoort tot de familie van het vezelcement, en dan is de vervolgvraag of er asbestvezels in zitten of niet. Bij de andere drie soorten gaat het niet om asbestcement, al bekijkt een deskundige elk materiaal dat hij op het perceel tegenkomt.

Wat zegt het merkteken aan de onderzijde van de plaat?

Veel platen dragen in het beton een ingeperst of verhoogd merkteken. U vindt het aan de onderzijde, meestal dicht bij de kopse kant die onder de volgende plaat wegschuift. Soms staat het ook op een hulpstuk van de nok. Zo'n teken verwijst naar de fabrikant en bij sommige reeksen naar een productielijn. Dat is bruikbaar als aanknopingspunt over herkomst en ouderdom, en het helpt om platen van verschillende generaties op hetzelfde perceel van elkaar te onderscheiden. Een teken dat er niet staat, betekent niets: het kan weggesleten zijn, onder de overlap zitten of nooit aangebracht zijn. Belangrijker is dat de code niets zegt over de samenstelling. Ook ongemerkte platen kunnen volledig asbestvrij zijn en gemerkte platen kunnen asbesthoudend zijn. Ik gebruik zo'n teken dus om te beslissen welke plaat een staal krijgt, nooit om een plaat vrij te pleiten. Meer over de signalen elders in en rond het huis leest u in [asbest herkennen in uw woning](/kennisbank/asbest-herkennen-in-uw-woning).

Waarom geeft kijken alleen nooit zekerheid?

Omdat men na de omschakeling met dezelfde machines is blijven werken, maar met andere vezels. Hetzelfde grijs, dezelfde golf, bijna hetzelfde gewicht. Zelfs met de plaat in de hand blijft er twijfel, en die twijfel valt in twee richtingen verkeerd uit. Eigenaars breken een dak af dat wel asbesthoudend blijkt te zijn, of laten jaren een plaat ongemoeid die niets bevat. Daarom wordt er bemonsterd. Op de plaats van de twijfel gaat er een stukje van enkele vierkante centimeter af, bij voorkeur in de overlap of aan een kant die uit het zicht blijft. Het materiaal wordt eerst bevochtigd om vezels vast te houden en gaat daarna in een gesloten zakje met een referentie erop. In het labo bekijkt men het onder een microscoop en bepaalt men welk vezeltype aanwezig is. Het resultaat komt per materiaal in het rapport, samen met de plaats, de hoeveelheid en de staat waarin het verkeert. Pas met dat blad op tafel kunt u beslissen wat er met het dak gebeurt.

Welke golfplaten ziet u in de Kempen het vaakst?

De Kempense fermette uit de jaren zestig en zeventig is hier de regel, zelden met alleen een woning op het perceel. Er staat een garage, een afdak voor het hout, een oude stal of een duivenhok. Die bouwsels zijn in één bouwstijl neergezet en hebben nadien zelden een nieuw dak gekregen, waardoor daar het oudste materiaal ligt. Eén valkuil kom ik in de streek vaker tegen dan elders. Bij een plaatsbezoek lag op een berging een nette nieuwe bitumenlaag, maar in de dakrand zag ik dat die rechtstreeks op de oude golfplaat was gelegd. Van onderaf, vanuit de berging zelf, was de golf nog perfect te zien. De eigenaars waren in goed vertrouwen van een vernieuwd dak uitgegaan. Kijk daarom altijd ook van binnenuit naar een dak. In een stal of een garage zonder plafond leest u de onderkant van de platen gewoon af. Wilt u afgebroken materiaal nadien kwijt, vraag dan vooraf de asbestregeling van uw recyclagepark op, in deze streek via uw gemeente en de intercommunale IOK.

Wat doet u beter niet bij een vermoeden?

Breek geen hoekje af om het eens te bekijken en schuur of krab niet aan het oppervlak. Juist dat soort handelingen maakt vezels los uit een plaat die anders rustig zou blijven liggen. Reinigen met een hogedrukreiniger of met een harde borstel is om dezelfde reden een slecht idee. Klim ook niet op het dak om een stempel te zoeken. Een verweerde plaat draagt een mens niet meer en breekt zonder waarschuwing door. Werk van onderaf: een foto met de zoomfunctie van een gsm levert vaak meer detail dan het blote oog, en in een onbeschotte ruimte bekijkt u de onderzijde vanaf een ladder tegen een stevige muur. Is er al schade, dan laat u de brokstukken liggen zoals ze liggen en houdt u de ruimte dicht tot u weet wat het materiaal is. Wie wat mag weghalen en onder welke voorwaarden, staat in [OVAM en asbest verwijderen](/kennisbank/ovam-asbest-verwijderen).

Hoe laat u uw golfplaten officieel vaststellen?

Via een plaatsbezoek door een door OVAM gecertificeerd asbestdeskundige inventarisatie. Ik loop het hele perceel af, dus ook de garage, de stal, het afdak en de berging achteraan, en neem waar nodig een klein staal voor het labo. Het onderzoek bij een overdracht is niet-destructief, dus wat afgesloten of volgestapeld blijft, kan niet beoordeeld worden. Zorg daarom dat elke ruimte open kan. Verkoopt of schenkt u een gebouw dat geheel of gedeeltelijk van vóór 2001 dateert, dan is een asbestattest verplicht sinds 23 november 2022 en moet het er zijn bij het compromis. Het resultaat wordt geregistreerd in de OVAM-databank en is daarna zichtbaar in de woningpas. Het volledige kader staat op de pagina over het [asbestattest bij verkoop](/asbestattest-verkoop). Na een aanvraag krijgt u binnen één werkdag een prijsvoorstel per e-mail. Het document volgt binnen twee tot vier werkdagen na het bezoek, en bij een vastgelegde datum voor het compromis is een bezoek binnen 24 tot 48 uur mogelijk. De richtprijs start vanaf € 425 voor een appartement en ligt tussen € 500 en € 650 voor een woning. Ik werk in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant en doe de bezoeken zelf. Hoe dat in de Kempen loopt, leest u bij [regio Turnhout](/regio/turnhout). Weet u nog niet of uw situatie een document vraagt, start dan met de [woningcheck](/quiz).

Veelgestelde vragen

Hoe kunt u asbest golfplaten herkennen zonder labo?
U bouwt een vermoeden op uit drie signalen. De constructie dateert van vóór 2001, de plaat is grijs, hard en bros met een vezelige breukrand, en aan de onderzijde staat een merkteken van een fabrikant. Samen maken die signalen asbestcement waarschijnlijk. Zekerheid geven ze niet, want vezelcement zonder asbest ziet er nagenoeg identiek uit en de vezels zijn microscopisch klein.
Waar vindt u het merkteken op een golfplaat?
Aan de onderzijde van de plaat, meestal vlak bij de kopse kant die onder de volgende plaat wegschuift, en soms op een hulpstuk van de nok. In een stal of garage zonder plafond leest u dat van binnenuit af. Het teken verwijst naar de fabrikant en soms naar een productiereeks, dus het zegt iets over herkomst en ouderdom, niets over de samenstelling.
Is een lichte en buigzame golfplaat asbestvrij?
Een plaat die duidelijk veert, warm aanvoelt en zwart of roodbruin gekleurd is, is doorgaans een bitumenplaat en geen asbestcement. Hetzelfde geldt voor een hoekig geribde stalen plaat en voor een lichtdoorlatende plaat in polyester of pvc. Asbestcement is altijd grijs, ondoorzichtig, zwaar en stijf. Laat elk materiaal waarover twijfel bestaat toch beoordelen tijdens het plaatsbezoek.
Moet u op het dak klimmen om golfplaten te bekijken?
Neen, en dat is ook af te raden. Een verweerde plaat draagt geen mens meer en kan zonder waarschuwing doorbreken. Bekijk het dak van onderaf en maak een foto met de zoomfunctie van een gsm, want die toont meer detail dan het blote oog. In een onbeschotte garage of stal ziet u de onderzijde van de platen gewoon staan.
Stef Peeters

Geschreven door

Stef Peeters

Gecertificeerd asbestdeskundige, erkend door OVAM. Doet zelf de plaatsbezoeken in Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant.

Wilt u weten welke documenten u nodig hebt?

Doe de gratis woningcheck, resultaat in 1 minuut.

Start de check
Klaar om te starten?

Ontdek wat u moet regelen

Persoonlijk overzicht op basis van uw situatie. Gratis.